Geen airco tijdens Nederlandse hitte? Gids voor een koel huis en hitteklachten

Houd je huis koel en blijf veilig

Wat je moet weten

De meeste Nederlandse woningen hebben geen airco. Bij aanhoudende hitte werkt deze volgorde het best: houd de warmte overdag buiten, voer warme lucht af zodra het buiten koeler is en let extra op ouderen, baby's en mensen met een chronische aandoening. Deze gids maakt woningkoeling, alarmsignalen, slapen tijdens een warme nacht en een oververhitte huurwoning direct uitvoerbaar.

1. Controleer eerst de actuele hittesignalen

Bekijk op de website of in de app van het KNMI de waarschuwingen en hittekracht voor jouw regio. Controleer opnieuw voordat je een oude screenshot deelt.
Het Nationaal Hitteplan van het RIVM is een gezondheidsmaatregel die op basis van verwachtingen wordt geactiveerd; dat is niet hetzelfde als een officieel bevestigde Nederlandse hittegolf.
De actuele situatie verandert, daarom zet deze gids geen waarschuwing voor een vaste dag in blijvend beeldmateriaal.

2. Doe een risicocheck van 60 seconden

Controleer of jij of iemand thuis hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, misselijkheid, sterke dorst of hevig zweten heeft.
Bepaal wie 75 jaar of ouder is, een baby is, zwanger is, een chronische aandoening heeft, medicijnen gebruikt of alleen woont.
Vergelijk de binnen- en buitentemperatuur en bedenk vooraf of je vannacht veilig kunt ventileren.

3. Ga bij deze klachten niet door

Stop bij hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, sterke dorst of hevig zweten, ga naar een koele plek en koel het lichaam. Geef alleen kleine slokjes water als iemand volledig wakker is en goed kan slikken.
Bel de huisarts bij misselijkheid, kramp, een snelle hartslag, bleekheid of bijna flauwvallen als dit niet snel afneemt of erger wordt. Bel 's avonds, 's nachts, in het weekend of op een feestdag de huisartsen-spoedpost.
Bel direct 112 bij verwardheid, afwijkende reacties, slechte coördinatie, een aanval, bewusteloosheid, herhaald braken, of als iemand na flauwvallen na twee minuten nog niet wakker is.
Geef geen drinken aan iemand die niet volledig wakker is. Bel eerst 112 en volg de instructies van de centralist voor afkoelen.

4. Houd overdag warmte buiten en vergelijk temperaturen

Doe zonwering omlaag voordat de zon het glas bereikt. Buitenzonwering, rolluiken of screens werken meestal beter dan gordijnen binnen.
Is het buiten warmer dan binnen, sluit dan grote ramen en deuren zodat warme lucht buiten blijft; laat ventilatieroosters open.
Is het buiten koeler dan binnen, open dan ramen aan tegenoverliggende kanten, deuren en binnendeuren voor dwarsventilatie. Raad niet op basis van het tijdstip.

5. Richt de ventilator goed

Een ventilator verlaagt de kamertemperatuur niet; hij helpt vooral zweet verdampen, waardoor mensen zich koeler voelen.
Is het buiten warmer, sluit de ramen en richt de ventilator op mensen. Maak eventueel eerst nek en ledematen vochtig met een nat washandje.
Is het buiten koeler, zet een ventilator bij een open raam naar buiten gericht om warme lucht af te voeren en open elders een raam voor koelere lucht.
Gebruik tijdens het slapen een lage stand en vermijd langdurige sterke luchtstroom recht op het gezicht. Vertrouw bij klachten niet alleen op een ventilator.

6. Koel het lichaam en drink regelmatig

Stop zwaar werk, ga naar de schaduw en draag losse, lichte kleding. Neem een lauwe tot koele douche, koel handen of voeten, of maak nek en ledematen vochtig.
Zet water binnen handbereik en drink regelmatig kleine hoeveelheden. Water en thee zijn geschikt; alcohol hydrateert niet.
Minder plassen of duidelijk donkerdere urine vraagt aandacht. Verhoog bij hartfalen, nierziekte of plaspillen niet zelfstandig de vochtinname.
Stop of verander medicijnen nooit zelf. Vraag huisarts of apotheek naar drinken en medicatie.

7. Bereid een warme nacht voor

Houd overdag zon uit de slaapkamer en laat grote ramen dicht zolang de buitenlucht warmer is.
Open ramen voor dwarsventilatie pas als het buiten koeler is en houd rekening met inbraak- en kindveiligheid.
Blijft de slaapkamer heet, slaap dan beneden of in de koelste kamer. Gebruik dun beddengoed en lichte nachtkleding en zet water klaar.
Gebruik de ventilator op een lage stand en richt hem niet rechtstreeks op het gezicht.

8. Koelt het huis niet af, verplaats dan mensen

Ga eerst naar de koelste kamer; verlaat een oververhitte zolder voor een lagere verdieping.
Blijft het huis te warm, overweeg dan een bibliotheek, overdekt winkelcentrum of schaduwrijk park en kijk of gemeente of GGD koele plekken heeft geopend.
Controleer openingstijden en neem water, vaste medicijnen en een opgeladen telefoon mee. Laat ouderen, zieken en jonge kinderen niet alleen aanmodderen.

9. Let extra op ouderen, zieken en medicijngebruik

Het RIVM noemt mensen van 75 jaar en ouder als grootste risicogroep. Ook baby's, chronisch zieken, zwangeren en alleenwonenden hebben extra aandacht nodig.
Neem zelf contact op, controleer of iemand koel kan blijven en volgens medisch advies kan drinken, en let op veranderingen in alertheid of plassen.
Sommige medicijnen vergroten het risico op oververhitting of uitdroging. Pas nooit zelf de dosering aan; vraag apotheek of huisarts.

10. Baby's: verdun flesvoeding nooit

Bied baby's jonger dan zes maanden vaker borstvoeding of correct klaargemaakte flesvoeding aan. Geef geen apart water en verdun flesvoeding nooit.
Bied oudere kinderen regelmatig water aan. Drinkt een kind minder dan de helft van normaal, of is er 12 uur geen plas of natte luier, bel dan die dag huisarts of huisartsen-spoedpost.
Bel bij vermoedelijke uitdroging onder drie maanden, moeilijk wekbaar zijn, afwijkende reacties of bijna flauwvallen direct een arts; bel bij levensgevaar 112.
Laat een kind nooit alleen achter in een geparkeerde auto.

11. Oververhitte huurwoning: leg alles schriftelijk vast

Noteer hete dagen en binnentemperaturen en fotografeer ramen, dak, zonwering en woning.
Meld het probleem schriftelijk bij de verhuurder, bewaar mail of brief en benoem duidelijk wat aandacht nodig heeft.
Bij sociale of middenhuur kun je, als het probleem zes weken na de schriftelijke melding niet is opgelost, de hittewoning- of gebrekenprocedure van de Huurcommissie bekijken.
Toegang tot de Huurcommissie in de vrije sector hangt af van het huurcontract en het oordeel is meestal niet bindend. Langdurige oververhitting kan een gebrek zijn, maar verplicht de verhuurder niet automatisch een airco te plaatsen.
Vraag toestemming van de verhuurder voordat je buitenzonwering, ventilatie of airco installeert.

12. Bewaar dit 24-uursplan zonder airco

Vroege ochtend: voer warmte af als het buiten koeler is en doe zonwering omlaag voordat de zon het raam bereikt.
Ochtend: sluit grote ramen en deuren zodra het buiten warmer wordt en laat ventilatieroosters open.
12.00–18.00 uur: blijf op de koelste plek, stop zwaar werk, drink regelmatig en controleer ouderen en kinderen in de familie.
Avond en nacht: open ramen pas als het buiten koeler is, blaas warme lucht met een ventilator naar buiten en slaap in de koelste kamer.
Behandel alarmsignalen op elk moment zoals beschreven in hoofdstuk 3.

Officiële bronnen

Informatie gecontroleerd op 11 augustus 2026. Controleer op de publicatiedag opnieuw de actuele status bij KNMI en RIVM. Deze gids geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch of juridisch advies.