Wat die zak lege flesjes waard is: 0,15 en 0,25 euro volgens het logo op het etiket, en vanaf 2028 doen melk en sap mee

Die zak lege flesjes en blikjes in de hoek van de keuken levert vandaag gewoon geld op, en er zijn maar twee bedragen. Plastic flesjes onder een liter en alle blikjes zijn 0,15 euro waard; plastic flessen van een liter en meer zijn 0,25 euro waard. Je leidt dat niet af uit het materiaal of uit de winkel waar je het kocht. Je leest het statiegeldlogo op het etiket, waarin het bedrag staat gedrukt, en het inleverapparaat leest hetzelfde logo. Dat is belangrijker dan het klinkt als je pas in Nederland woont, want melk- en sapflessen zien er precies zo uit als frisdrankflessen en leveren nu helemaal niets op. Een kabinetsvoorstel van 4 september schrapt die grens: vanaf 1 januari 2028 krijgt elke plastic fles tot drie liter statiegeld, zuivel en sap inbegrepen. Vandaag zijn er dus twee dingen te doen — breng terug wat een logo draagt, en tel hoeveel van je flessen dat nog niet doen.

• De bedragen nu: 0,15 euro op plastic flesjes onder een liter en op alle blikjes, 0,25 euro op plastic flessen vanaf een liter; het logo staat op het etiket en het bedrag staat erin. (bron 1)
• Hoe je het zeker weet: het officiële advies is het logo op het etiket te lezen en bij twijfel de verpakking gewoon in het apparaat te doen — wat het accepteert heeft statiegeld, wat het weigert niet. (bron 1)
• Het voorstel van 4 september: vanaf 1 januari 2028 krijgt elke plastic fles tot drie liter statiegeld, zuivel- en sapflessen inbegrepen, en mogen plastic flessen en blikjes niet meer zonder statiegeld worden verkocht. (bron 2)
• Innameregels in datzelfde voorstel: winkels van 200 vierkante meter en groter moeten statiegeld contant kunnen uitbetalen, grotere winkels moeten verpakkingen innemen en kleine winkels kunnen worden vrijgesteld. (bron 2)
• Waarom het nu verandert: Europese regels eisen dat voor 2029 negentig procent van de plastic flessen en blikjes wordt ingezameld, en dat doel staat in het voorstel genoemd. (bron 2)
• Waar het huidige systeem vandaan komt: het statiegeld van 0,15 euro op kleine flesjes geldt sinds 1 juli 2021 en het statiegeld op blikjes sinds april 2023. (bron 3)

De som is kort en één keer tellen geeft het antwoord: het aantal kleine flesjes en blikjes maal 0,15, plus het aantal flessen van een liter en meer maal 0,25, is wat je vandaag kunt inleveren. Een week met zes blikjes frisdrank, twee kleine flesjes water en één fles van anderhalve liter is acht maal 0,15 plus één maal 0,25, oftewel 1,45 euro. Maal tweeënvijftig komt dat op 75,40 euro per jaar. Dat geld heb je al betaald: het zat in de schapprijs, en de verpakking niet terugbrengen laat het simpelweg bij het systeem achter.

De tweede som is er een om alvast voor 2028 te maken, en juist die wordt nu over het hoofd gezien: tel hoeveel flessen melk en sap er per week doorheen gaan. Die flessen leveren vandaag niets op, en na 1 januari 2028 dragen dezelfde flessen statiegeld. Vier flessen melk per week, gerekend tegen het huidige tarief voor kleine flesjes van 0,15 euro, is 0,60 euro per week en 31,20 euro per jaar. Dat is geen reden om nu te gaan sparen — statiegeld kan alleen terug als het bij aankoop is betaald, dus de lege flessen van vandaag tellen later niet mee — maar het laat wel zien hoe je afvalzak eruit gaat zien zodra die grens verschuift.

Nog één ding is goed om vooraf te weten: een kleine winkel is niet verplicht je lege verpakkingen aan te nemen. In het voorstel staat dat grotere winkels moeten innemen en dat kleine winkels kunnen worden vrijgesteld, en ook de regel dat winkels vanaf 200 vierkante meter contant moeten uitbetalen hoort bij dat voorstel voor 2028 en niet bij de wet van vandaag. De betrouwbare route is vandaag dus een apparaat bij de supermarkt en niet de buurtwinkel, en of je munten of een bon voor die winkel krijgt, hangt af van het apparaat dat voor je staat.

De achtergrond verdient één zin. Documenten die de NOS via de Wet open overheid opvroeg laten zien dat de verantwoordelijke staatssecretaris maandenlang met drankenproducenten werkte aan een statiegeldloterij als alternatief voor het verhogen van het statiegeld zelf, en dat de Inspectie Leefomgeving en Transport herhaaldelijk werd gedwarsboomd bij het handhaven. Dat verandert niets aan wat je deze week kunt inleveren, maar het verklaart waarom de inzameling achterbleef en waarom een voorstel voor 2028 dat nu moet inhalen.

Hokimi-veldtip: sorteer de zak niet eerst, kieper hem leeg en zoek het logo. Alles met een logo gaat in het apparaat, alles zonder gaat gewoon bij het plastic afval. Het enige dat je hoeft te onthouden is dat het logo op het etiket bepaalt of je geld terugkrijgt — niet de vorm van de fles, niet het materiaal en niet waar je hem gekocht hebt.